Ký hợp đồng với nhà thầu xây sửa: những điều khoản không nên bỏ
Hợp đồng miệng là nguồn tranh chấp phổ biến khi sửa nhà. Danh sách điều khoản tối thiểu, mốc nghiệm thu giai đoạn, bảo hành và điều kiện thanh toán cho chủ nhà Việt Nam.

Minh hoạ do Stone Notes vẽ · không dùng để thi công · tỷ lệ chỉ để tham khảo khái niệm
Phần lớn sửa chữa nhà dân ở Việt Nam vẫn chốt bằng tin nhắn Zalo và một bảng báo giá một trang. Khi công trình đúng tiến độ, cách này không sao. Khi phát sinh thì hợp đồng miệng không giúp được ai. Bài này liệt kê điều khoản tối thiểu nên có, dù nhà bạn chỉ sửa một phòng tắm hay xây mới cả căn.
Căn cứ pháp lý đơn giản
Quan hệ giữa chủ nhà và nhà thầu là hợp đồng xây dựng, chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Xây dựng. Văn bản hợp nhất về hợp đồng xây dựng do Bộ Xây dựng chủ trì, có thể tra trên cổng văn bản pháp luật của Bộ. Với sửa chữa nhà ở riêng lẻ, chủ nhà không bắt buộc dùng mẫu hợp đồng của cơ quan nhà nước, nhưng nội dung tối thiểu thì nên bám theo.
Mười điều khoản tối thiểu
- Phạm vi công việc. Liệt kê cụ thể hạng mục. "Sửa phòng tắm" chưa đủ: ghi rõ đập, chống thấm, cấp thoát, lát gạch, lắp thiết bị, sơn trần.
- Bản vẽ, hình ảnh tham chiếu. Đính kèm bản vẽ mặt bằng và hình ảnh thiết bị, màu sơn. Không đính kèm là nguồn tranh cãi số một.
- Vật tư chủ nhà cấp, vật tư thầu cấp. Phân rõ. Với vật tư thầu cấp, ghi mác và thương hiệu, không chỉ ghi "chất lượng tương đương".
- Đơn giá và tổng giá. Ghi rõ đơn giá nhân công, khối lượng ước tính, tổng giá trọn gói hay giá tạm tính. Nếu trọn gói, chỉ rõ điều kiện tăng/giảm.
- Tiến độ và mốc nghiệm thu giai đoạn. Ví dụ: xong phần đập và đi lại ống (ngày X), xong chống thấm (ngày Y), xong ốp lát (ngày Z). Mỗi mốc gắn với thanh toán.
- Thanh toán theo tiến độ. Phổ biến chia 3–5 đợt. Không ứng trước toàn bộ; đợt cuối 10–20 % giữ lại chờ nghiệm thu.
- Điều kiện phát sinh. Phát sinh phải có đề xuất văn bản (có thể là tin nhắn ghi lại) và chủ nhà đồng ý bằng văn bản trước khi thi công tiếp.
- Bảo hành. Chống thấm nên bảo hành 2–5 năm; điện nước 1–2 năm; sơn 1 năm; lát nền 1 năm. Ghi rõ phạm vi, ai chịu phí vật tư, ai chịu công.
- An toàn lao động và bảo hiểm. Thầu chịu trách nhiệm an toàn cho thợ của mình. Với công trình lớn, yêu cầu bản sao bảo hiểm tai nạn thợ.
- Chấm dứt hợp đồng. Điều kiện đơn phương dừng, cách xử lý khối lượng đã làm, trả vật tư còn lại.
Mốc nghiệm thu giai đoạn: tiền trao cháo mới múc
Nghiệm thu giai đoạn là công cụ mạnh nhất chủ nhà có. Mỗi mốc gắn với một đợt thanh toán khiến nhà thầu có động cơ hoàn thiện gọn trước khi chuyển bước. Ngược lại, chủ nhà có cơ hội kiểm tra khi còn mở ra được, chưa bị che lấp bởi lớp hoàn thiện.
Giá trọn gói hay theo khối lượng?
Với công trình nhỏ (sửa một phòng, chống thấm sân thượng), giá trọn gói giảm công sức quản lý. Với nhà xây mới hoặc cải tạo lớn, khối lượng phát sinh nhiều, giá trọn gói chỉ nên dùng khi bản vẽ đủ chi tiết; nếu không, đơn giá theo m² sàn (phần thô, phần nhân công hoàn thiện) rõ ràng hơn.
Chi phí thực tế biến động theo khu vực và từng nhà thầu. Chi phí tham khảo giai đoạn cuối 2026 cho nhà phố có thể đọc ở bài chi phí xây nhà phố cuối 2026, nhưng vẫn phải xin báo giá cụ thể từ ít nhất hai nhà thầu để so.
Khi nào cần luật sư
Với công trình dưới vài trăm triệu, mẫu hợp đồng tự soạn bám theo mười điều khoản ở trên thường đủ. Từ mức xây mới hoặc cải tạo lớn trở lên, chi phí thuê luật sư dân sự rà vài trang hợp đồng thường rẻ hơn nhiều so với tranh chấp. Về nguyên tắc chung của hợp đồng, Wikipedia tiếng Việt có bài tổng quan về hợp đồng giải thích các khái niệm cơ bản.
Về chọn vật tư liên quan tới các mốc nghiệm thu, tham khảo thêm bài chọn gạch ốp lát và chống thấm sân thượng trong cùng loạt bài.